USP

USP

Meester Dambruin leerde mij lezen met het legendarische rijtje Boom Roos Vis Vuur Mus Pim Kees Miep Bel Boek Raam School. Ik was zes en meester Dambruin de baas. Hij had lang donkerbruin, golvend haar, hele rechte tanden en elke kleine pauze las hij de sterren van de hemel. Niks Boom Roos Vis Vuur, nee Saskia en Jeroen of de Heksen. Hij las beter voor dan mijn moeder en als je zes bent, zegt dat wat.

Afgelopen weekend stond ik op een literair festival. Ik moest voorlezen in het café. Er zaten mensen op stoelen die misschien niet van mijn stukjes zouden houden. Er zaten mensen op stoelen die überhaupt niet van stukjes hielden, alleen van bier. Het was mijn eerste keer en normaal gaat van eerste keren zweet in mijn handen staan. Maar ik mocht zitten in een aparte ruimte voor schrijvers en kreeg daar wijn. Al had ik nog geen zin voorgelezen, ik voelde me helemaal meester Dambruin.

De meester leerde mij iets dat ik nog veel vaker zou merken in de jaren die volgden; dat het moment van louter toeschouwer zijn, altijd van korte duur is. Het moment van klassikaal lezen in groep 3 was aangebroken. De meester las een paar zinnen, daarna was een kindje aan de beurt, daarna nog een ander kind en elke keer hoopte ik vurig dat ik niet aan de beurt zou komen. Met mijn vinger volgde ik feilloos de woorden en ik knikte heftig, zodat ik niet aan de meester hoefde te bewijzen dat ik kon lezen. Hij keek mijn richting op. “Ga jij even verder?” vroeg hij. Het zweet stond in mijn handen. Een droge keel. Ik wilde wel beginnen, maar ik kon niet. Alle hoofden waren op mij gericht, vingertjes nog trouw bij het laatst uitgesproken woord. Ik haalde diep adem. En toen gebeurde er iets dat me nog nooit eerder was overkomen. De woorden bleven bij de eerste klank hangen. Ik stotterde. “Ga maar door,” zei meester Dambruin. “Rustig aan.” Ik stotterde. Ik bleef stotteren.

Het ging zo een paar jaar door. Ik werd onzekerder. Want, ik werd ook een beetje een dik meisje en vond alle andere meisjes mooier. Ik vond mijn haar gek en ook de spleetjes tussen mijn tanden. Ik vond de knik in mijn neus stom. Ik had dikke, stugge wenkbrauwen. Ik wilde niet dat er naar me werd gekeken tijdens het lezen. Kijk. Niet. Naar. Mij. Pas aan het einde van de basisschool ging het beter. In groep 7 praatte ik met meester Dambruin op het schoolplein over mijn probleem, een beetje als volwassenen onder elkaar. “Het maakt niet uit hoe je eruit ziet,” zei hij. “Het gaat erom wat je doet, wat je kunt. Jij kunt voorlezen.” Het was de meest geruststellende gedachte die ik ooit hoorde (en heb gehoord): het doet er niet toe hoe je eruit ziet. Dus ik oefende me thuis te pletter, zonder spiegel. Het maakte niet uit wie mooier was, beter, knapper, ik zou de sterren van de hemel lezen. En ik deed het. Ik werd in groep acht zelfs Voorleeskampioen van mijn school, met een voor ons revolutionair stukje uit Met de groeten van groep van Jacques Vriens, dat ging over zoenen.

Vanaf die tijd heb ik me altijd een soort van uitverkoren gevoeld omdat ik ‘slim’ ben. En een tikkeltje anders. Slim en een beetje anders dan de rest is voldoende. Ik hoef niet mijn haar niet te verven, geen uren voor de spiegel te staan om me op te maken, geen acrylnagels aan mijn vingers. Ik ben bij de hand en bij de pinken en dat is genoeg. (O wacht even, mijn ego belt: ik zie er nu ook een stuk beter uit dan in groep 8. Slanker en gewoon, bijgetrokken. Dat jullie het weten).

In de schrijversruimte keek ik rond. Er waren veel schrijvers, het waren niet hun eerste keren. Ze keken allemaal alsof ze slim waren. Wat ook naar was, was dat mooi hier werd verruild voor uniek. Alle schrijvers hadden een soort van Unique Selling Point (USP). De ene vond zijn USP in warrig blond haar en een jasje waar je over zou kunnen dromen in een LSD trip, een meisje had gitzwart golvend haar en bloedrode lippen en de laatste jongen had lang, bruin haar, nog langer dan meester Dambruin.

Toen brak het moment van klassikaal lezen aan. Ik wist dat ik als laatste aan de beurt zou zijn, dus ik kon goed luisteren. Ik wreef over de knik in mijn neus toen mijn verse klasgenoten aan de beurt waren, want deze grote kinderen lazen als meester Dambruin, maar ieder op de eigen manier. Ritmisch, hard of gevoelig. Ze lazen over seks en soa’s en ook over andere dingen, maar van seks en soa’s ging het zweet weer in mijn handen staan. Ik schreef nooit literaire porno. Mijn stuk ging nog steeds over zoenen, alleen zat ik niet meer in groep 8. In de pauze ging ik naar de wc en trok de staart uit mijn haar. Het was raar haar. Ik probeerde los. Toen weer vast. Los, vast, lost, vast, wijn.
“He, ik heb helemaal geen seksstukje,” zei ik tegen de organisator toen ik van de wc kwam.
Hij keek me vragend aan.
“Ja, ik doe wel aan porno, hoor,” verontschuldigde ik me, “maar ja, ik heb er gewoon nog nooit over geschreven.”
Hij lachte en ik besefte me dat iedereen heus wel weet dat wanneer je zegt dat je aan porno doet, je eigenlijk zegt dat je dit niet doet. Ik raakte nu ook mijn slimheid kwijt. Een stapje verwijderd van hetgeen waar ik zo bang voor was dat terugkwam.

Ik was aan de beurt. Nog een keer nam ik een slokje van mijn wijn. Nog een keer knipoogde mijn nieuwe literaire vriendin naar me dat het goed kwam. Nog een slokje. Oké. Wat je schreef is goed, zeg ik tegen mezelf. Je kan schrijven. Nu voorlezen. Ik liep de trap af, het werd iets stiller in het café. Ik ging zitten, pakte de microfoon, haalde diep adem, keek de zaal in, opende mijn mond en deed hem weer dicht. Ik glimlachte zonder de spleetjes van mijn tanden te laten zien. Ik ging verzitten, haalde nog eens adem en toen hoorde ik weer meester Dambruin: “Het gaat erom wat je kunt.”

En daar ging ik. Zonder te stotteren. In een keer las ik ‘m uit. Op gevoel. Op hoe slim ik ben. Op het gebrek aan USP wat mijn USP bleek te zijn.
“Wat was het mooi,” zei een van de schrijvers toen ik weer in onze ruimte kwam.
“Echt?” vroeg ik.
“Ja, echt,” zei hij. “Ik ben fan.”
O mijn god. Een voorleesfan. Dankjewel meester Dambruin.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s